भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक अत्यंत तेजस्वी, वादळी आणि तितकाच संवेदनशील तारा निजधामास गेला. आपल्या आक्रमक संवादफेकीने, डोळ्यांतील तीव्रतेने आणि अद्भूत अभिनयशैलीने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर (वय ७५) यांचे ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गोव्यात हृदयविकाराच्या तीव्र झटक्याने निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने केवळ मराठी किंवा हिंदी चित्रपटसृष्टीच नव्हे, तर संपूर्ण देश एका खऱ्याखुऱ्या 'नटसम्राटा'च्या निधनाने हळहळत आहे.
Image Credit https://d3pc1xvrcw35tl.cloudfront.net/images/685x514/nana-patekar-1_2026101798022.jpg
पहाटे ५:२० वाजता गोव्यातील डोना पाऊला येथील निवासस्थानी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांना वाचवण्यासाठी तब्बल ४५ मिनिटे सीपीआर (CPR) देऊन शर्थीचे प्रयत्न करण्यात आले, परंतु काळाने त्यांच्यावर घाला घातला. त्यांच्या निधनाने भारतीय रंगभूमी आणि रुपेरी पडद्यावरील एक सुवर्णकाळ संपुष्टात आला आहे.
🎭 जेब्रा क्रॉसिंग आखण्यापासून ते रुपेरी पडद्याच्या बादशहापर्यंत: एक संघर्षमयी प्रवास
नाना पाटेकर (मूळ नाव: विश्वनाथ पाटेकर) यांचा जन्म १ जानेवारी १९५१ रोजी महाराष्ट्रातील मुरुड-जंजिरा येथे एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. त्यांचा सुरुवातीचा काळ अत्यंत गरिबी आणि संघर्षात गेला. मुंबईत पोटाची खळगी भरण्यासाठी आणि शिक्षणाचा खर्च भागवण्यासाठी त्यांनी मुंबईच्या रस्त्यांवर जेब्रा क्रॉसिंगचे पट्टे रंगवण्याचे कामही केले होते.
मुंबईच्या प्रसिद्ध 'सर जे. जे. इन्स्टिट्यूट ऑफ अप्लाईड आर्ट'मधून त्यांनी कला शाखेचे शिक्षण पूर्ण केले. वडिलांच्या सांगण्यावरून त्यांना नाटकांची आवड निर्माण झाली आणि विजया मेहता यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी व्यावसायिक रंगभूमीवर पाऊल ठेवले. चित्रपटसृष्टीत येण्यापूर्वी ते एक उत्तम चित्रकार, कॅलिग्राफर आणि 'इंडियन टेरिटोरियल आर्मी'मध्ये अधिकारी म्हणूनही कार्यरत होते..
🎬 अभिनयाचे नानाविध पैलू: पडद्यावर गाजवलेली हुकूमशाही
नाना पाटेकर यांनी १९७८ मध्ये 'गमन' या चित्रपटातून हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. सुरुवातीला छोट्या-मोठ्या भूमिका केल्यानंतर त्यांनी आपल्या अभिनयाची अशी काही छाप पाडली की, पुढची तीन दशके त्यांच्या नावाशिवाय बॉलिवूड अपूर्ण होते.
त्यांच्या कारकिर्दीतील काही मैलाचे दगड ठरलेले चित्रपट:
- परिंदा (१९८९): एका वेड्या आणि क्रूर गँगस्टरची (अण्णा) भूमिका साकारून त्यांनी सिनेसृष्टीला हादरवून सोडले. या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला.
- क्रांतीवीर (१९९४): या चित्रपटातील नानांचा शेवटचा भाषणवजा संवाद आजही लोकांच्या अंगावर काटा आणतो. या चित्रपटासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट मुख्य अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.
- अग्नी साक्षी (१९९६): एका संशयी आणि हिंसक पतीची भूमिका त्यांनी इतकी जिवंत केली की त्यांना पुन्हा एकदा राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
- अब तक छप्पन व अपहारण: प्रामाणिक पण तितक्याच कडक पोलीस अधिकाऱ्याच्या आणि राजकारण्याच्या भूमिकेत त्यांनी जीव ओतला.
- वेलकम (२००७): नाना फक्त गंभीर भूमिकाच करू शकतात हा समज त्यांनी 'उदय शेट्टी' ही विनोदी गँगस्टरची भूमिका करून फोल ठरवला.
- नटसम्राट (२०१६): कुसुमाग्रजांच्या अजरामर नाटकावर आधारित या मराठी चित्रपटातील 'गणपतराव बेलवलकर' ही भूमिका नानांनी अशी जगली की, थिएटरमधून बाहेर पडताना प्रत्येक प्रेक्षकाच्या डोळ्यात पाणी होते.
🎖️ पुरस्कार आणि सन्मान
नानांच्या अचाट अभिनयाची दखल घेत भारत सरकारने २०१३ मध्ये त्यांना 'पद्मश्री' या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने गौरवले होते. याशिवाय त्यांना ३ राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, ४ फिल्मफेअर पुरस्कार आणि अनेक राज्य शासकीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले.
🌱 पडद्यामागील 'माणूस': शेतकऱ्यांचा कैवारी
बॉलिवूडमधील इतर सेलिब्रिटींप्रमाणे आलिशान बंगले किंवा महागड्या गाड्यांचे नानांना कधीच आकर्षण नव्हते. ते मुंबईत एका साध्या १ BHK फ्लॅटमध्ये अत्यंत साधेपणाने राहत असत. त्यांच्या कमाईचा मोठा हिस्सा ते गुप्तपणे समाजकार्यासाठी दान करत.
महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांनी हेलावून जाऊन त्यांनी अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्यासोबत 'नाम फाउंडेशन' (NAAM Foundation) ची स्थापना केली. या फाउंडेशनच्या माध्यमातून त्यांनी हजारो शेतकरी कुटुंबांना थेट आर्थिक मदत केली, विहिरी खोदल्या आणि नदी पुनरुज्जीवनाचे मोठे काम केले. ते नेहमी म्हणायचे, "मी एक शेतकरी आहे, अभिनय हा माझा व्यवसाय आहे, पण माती माझी ओळख आहे."
✍️ "जाण्याची वेळ आली की निघायला हवे..."
२०२४ मध्ये एका मुलाखतीत नानांनी मृत्यूविषयी अतिशय संथ आणि गंभीर शब्दांत सांगितले होते, "मला मृत्यूची अजिबात भीती वाटत नाही. जेव्हा वेळ येईल, तेव्हा आपल्याला सन्मानाने निघून जावेच लागेल." आज त्यांचे हे शब्द खरे ठरले आहेत. ते अचानक निघून गेले असले तरी, त्यांनी मागे सोडलेला अभिनयाचा वारसा आणि त्यांचे विचार पिढ्यानपिढ्या जिवंत राहतील.
भावपूर्ण श्रद्धांजली, नाना! रुपेरी पडद्यावर तुमच्यासारखा 'नटसम्राट' पुन्हा होणे नाही! 🕯️🙏
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा